Trzeszczenie w stawach, określane medycznie jako krepitacja, to zjawisko polegające na słyszalnym lub wyczuwalnym „chrupaniu” podczas ruchu. W wielu przypadkach wynika z fizjologicznej kawitacji w obrębie mazi stawowej, jednak może być również objawem choroby zwyrodnieniowej stawów lub uszkodzenia chrząstki stawowej. Ocena objawów towarzyszących decyduje o dalszej diagnostyce.
- Bezbolesne trzeszczenie często ma charakter fizjologiczny
- Ból, obrzęk i sztywność poranna sugerują proces zwyrodnieniowy
- Nadwaga i przeciążenia zwiększają ryzyko uszkodzeń chrząstki
- Regularna aktywność fizyczna poprawia funkcję stawów
Zobacz też: Ból szczęki przy żuciu – przyczyny, diagnostyka i leczenie
Czy trzeszczenie w stawach zawsze oznacza chorobę?
Trzeszczenie w stawach nie zawsze jest objawem patologii i często ma charakter fizjologiczny.
Kawitacja polega na powstawaniu i zapadaniu się pęcherzyków gazu w obrębie mazi stawowej w wyniku zmian ciśnienia podczas ruchu. Zjawisko to jest bezbolesne i nie prowadzi do uszkodzenia struktur stawu.
Jeżeli krepitacji nie towarzyszy ból stawu, obrzęk ani ograniczenie zakresu ruchu, zwykle nie wymaga leczenia.
Jak choroba zwyrodnieniowa stawów powoduje krepitację?
Choroba zwyrodnieniowa stawów, określana również jako osteoartroza, prowadzi do stopniowego uszkodzenia chrząstki stawowej.
Utrata gładkiej powierzchni chrząstki zwiększa tarcie kości w trakcie ruchu, co może powodować wyczuwalne trzeszczenie. Objawy obejmują ból nasilający się przy obciążeniu, sztywność poranną oraz ograniczenie zakresu ruchu.
Chondromalacja, szczególnie w obrębie kolana, jest przykładem uszkodzenia chrząstki, w którym trzeszczenie bywa jednym z pierwszych objawów.

Czy przeciążenia i styl życia wpływają na trzeszczenie?
Przeciążenia mechaniczne odgrywają istotną rolę w rozwoju dolegliwości stawowych.
Nadwaga zwiększa nacisk na powierzchnie stawowe, sprzyjając mikrourazom i przyspieszonemu zużyciu chrząstki. Siedzący tryb życia osłabia mięśnie stabilizujące staw, co pogarsza jego biomechanikę.
Niedobór witaminy C może wpływać na syntezę kolagenu, a niedobór witaminy D i witaminy K na metabolizm tkanki kostnej. Choć suplementacja bywa rozważana, jej zasadność powinna być oceniona indywidualnie.
Jak postępować przy trzeszczeniu w stawach?
Postępowanie zależy od obecności objawów towarzyszących.
W przypadku bezbolesnej krepitacji wystarczają działania profilaktyczne:
- Regularna aktywność fizyczna o niskim obciążeniu, jak pływanie lub jazda na rowerze
- Ćwiczenia wzmacniające poprawiające stabilizację stawu
- Wykonywanie rozgrzewki przed wysiłkiem
- Utrzymanie prawidłowej masy ciała
- Odpowiednie nawodnienie organizmu
Jeżeli pojawia się ból, obrzęk lub postępujące ograniczenie ruchomości, wskazana jest konsultacja z ortopedą lub fizjoterapeutą. Rehabilitacja i fizykoterapia mogą zmniejszyć dolegliwości oraz poprawić funkcję stawu.

Q&A – najczęstsze pytania pacjentów
Czy „strzelanie” w kolanie jest groźne?
Jeśli nie towarzyszy mu ból ani obrzęk, zwykle ma charakter fizjologiczny.
Czy trzeszczenie oznacza zużycie stawu?
Nie zawsze. Może wynikać z kawitacji, a nie ze zmian zwyrodnieniowych.
Czy suplementacja witamin pomaga?
Tylko w przypadku potwierdzonych niedoborów.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Gdy trzeszczeniu towarzyszy ból, sztywność poranna lub obrzęk stawu.
Źródła:
- Kawchuk G.N. et al., Real-time visualization of joint cavitation, PLoS One.
- Hunter D.J., Bierma-Zeinstra S., Osteoarthritis, The Lancet.
- McAlindon T.E. et al., OARSI guidelines for osteoarthritis management.
- Felson D.T., Osteoarthritis as a disease of mechanics, Osteoarthritis and Cartilage.
- Bennell K.L. et al., Exercise for osteoarthritis, Cochrane Database of Systematic Reviews.
